"Paxta va boshqa ekinlar hosilini yig‘ishtirish mashinalari" seksiyasi
- paxta yetishtiruvchi turli mintaqalar uchun dalalarni tayyorlash va ochilgan paxtani terib oluvchi zamonaviy resurstejamkor texnologiyalar va texnik vositalarni yaratish; - ishlab chiqarilayotgan tik shpindelli paxta terish mashinalarining terim to‘liqligini va paxtaning sifat ko‘rsatkichlarini hamda paxta terish agregatlarining ish unumdorligini va ishining barqarorligini oshirishga yo‘naltirilgan uzel va mexanizmlarning sxemalarini va o‘lchamlarini asoslash bo‘yicha ilmiy-tadqiqotlar o‘tkazish; - paxta yetishtiruvchi xo‘jaliklarga paxta terish mashinalarini terim mavsumiga tayyorlashda amaliy yordam ko‘rsatish; - yuqori malakali mashina operatorlari tayyorlash bo‘yicha seminarlar o‘tkazish; - paxta terish mashinalarining ishini, dalalarda ish rejimlariga, terilayotgan paxtaning son va sifat ko‘rsatkichlarini ta’minlagan holda terim texnologiyasiga rioya qilishni, butun terim jarayonini maqbul usulda tashkil etishni doimiy monitoring qilish; - ilmiy hajmdor mahsulotlarni buyurtmachiga topshirish; - ishlab chiqarilgan ishlanmalarni amaliyotga tadbiq etish bo‘yicha mualliflik nazoratini amalga oshirish.
2015-2021 yillar davomida laboratoriya xodimlari tomonidan quyidagi loyihalar bo‘yicha I.T.I.lari bajarilgan: 1. KXI-2-002-2015 “Tik shpindelli paxta terish mashinalari uchun shpindellarni yuvish va tozalash tizimining maket nusxasini tayyorlash va ishlab chiqarishga tadbiq etish” (Изготовление макетного образца системы обмыва и очистки шпинделей для вертикально-шпиндельных хлопкоуборочных машин и внедрение в производство) innovatsion loyihasi bo‘yicha: Ishlab chiqilgan traktorning pnevmotizimidan foydalanilgan holda qo‘shimcha suv nasosi va uning yuritmasini ishlatmaydigan shpindellarni yuvish va tozalash tizimi paxta terish mashinasi ishining barqarorligini butun ish smenasi davomida saqlaydi. Paxta terish mashinasini yaratilgan shpindellarni yuvish va tozalash tizimi bilan jihozlash shpindellarni yuvib tozalashga ketadigan kunlik ish vaqtining qo‘shimcha sarfini kamaytiradi va shu bilan paxta terish mashinasining ish unumdorligini oshiradi. Taklif etilayotgan paxta terish mashinasi texnologik ish jarayonining samaradorligi terilgan paxtaning miqdori va sifatini ortishi hisobiga 80,8 ming. so‘m/ha ni, tajriba mashinasini ishlatishdan olingan umumiy iqtisodiy samara 159,4 ming.so‘m/ha ni tashkil etadi. 2. KXI-2-003-2016 «Tik shpindelli paxta terish apparati uchun paxtani yerga to‘kilishini kamaytiruvchi qurilmaning tajriba nusxasini tayyorlash va sinash» (Изготовление и испытание опытного образца устройства для снижения потерь хлопка на землю к вертикально-шпиндельному хлопкоуборочному аппарату) innovatsion loyihasi bo‘yicha: Paxtani yerga to‘kilishini kamaytirish paxta terish mashinasining ish jarayonida oldingi shpindelli barabanlarda joylashgan, qaytib chiqayotgan paxtani yig‘ib oluvchi qurilmani ishlatish orqali amalga oshirildi. U terim apparatining texnologik sxemasini murakkablashtirmaydi va uning barcha konstruktiv va kinematik o‘lchamlarini o‘zgarishsiz saqlaydi. Paxta terish mashinasining ishlab chiqilgan qaytib chiqayotgan paxtani yig‘ib oluvchi qurilma bilan jihozlash paxta terimi to‘liqligini bir terimda o‘rtacha 2,85% ga, ikki terimda – 3,83% ga oshirish imkonini berdi, bu o‘sishlar g‘o‘za tupiga yaxshi ishlov berish va paxtani yerga to‘kilishini kamaytirish hisobiga erishildi. 3. KA-3-002-2016 “Zamonaviy paxta terish mashinalari bilan paxta hosilini yig‘ib olishning yuqori samarador texnologiyasini ishlab chiqish” (Разработка высокоэффективной технологии уборки урожая хлопка-сырца современными хлопкоуборочными машинами) amaliy loyihasi bo‘yicha: Paxta hosilini ko‘saklarning ochilishi yuqori bo‘lganda terish mavjud paxta terish mashinalari ish unumdorligini oshirishning eng samarali usullaridan ekanligi aniqlangan. Bu holda terim uchun sarflanadigan qo‘shimcha harajatlar kamayadi va paxta terimi narxini sezilarli kamaytirish mumkin. Shu bilan birga g‘o‘za defoliyatsiyasi va mashina terimining maqbul muddatlari paxta tolasi va ipning xususiyatlarini kompleks taqdiq etish asosida aniqlanishi kerak. Ochilgan paxtaning bir marta mashina terimi ko‘rib chiqilayotgan paxta terish texnologiyalariga nisbatan eng yuqori daromad olishga imkon beradi. Bu ko‘saklarning ochilishi yuqori bo‘lganda terilayotgan paxtaning miqdorini oshishi bilan bog‘liq. Ko‘saklarning ochilishi oshishi paxta terish mashinasining terim to‘liqligini ko‘saklar ochilishi 56% va 75% bo‘lganda birinchi terimda 73,7% dan 81,7% gacha, ko‘saklar ochilishi 88,0% bo‘lganda – 88,58% gacha ko‘payishini ta’minlaydi. 4. I-QX-2017-5-2 innovatsion loyihasi bo‘yicha «Vertikal shpindelli paxta terish mashinasi ishining sifati va barqarorligini oshiruvchi qurilma va moslamalarning tajriba nus’halarini tayyorlash va sinash» (Изготовление и испытание опытных образцов устройств и приспособлений, повышающих качество и стабильность работы вертикально-шпиндельной хлопкоуборочной машины). Ilmiy tadqiqotlarni bajarish jarayonida vertikal shpindelli paxta terish apparatining kirish shchitoklariga qo‘shimcha yo‘naltirgichlarni o‘rnatish hisobiga nazorat apparati – seriyali apparatga nisbatan terim to‘liqligi 1,7...2,0% ga oshishi; “qaytib chiquvchi” paxtani yig‘ib oluvchi qurilma bilan jihozlangan paxta terish mashinasining terim to‘liqligi seriyali mashinaning bir terimdagi ish ko‘rsatkichidan 2,33% ga ko‘pligi, shu vaqtda paxtani yerga to‘kilishi 1,57% ga kamayishi, ikki terimda terim to‘liqligi “qaytib chiquvchi” paxtani yig‘ib olish, asosan paxtani yerga to‘kilishini kamaytirish hisobiga 2,21% ga oshishi; andozalovchi qurilmali mashina paxtani terib olgandan keyin tuplarda 6,15% paxta terilmay qolishi, qator yuzalarini andazolovchi qurilmasiz mashina (nazorat) o‘tgandan keyin esa tuplarda 7,63% terilmay qolishi, bu esa andazalovchi qurilma bilan jihozlangan mashinanikidan 1,48% ga ko‘pligi, shu bilan birga mashinaning umumiy terim to‘liqligi 2,68% ga oshganligi aniqlandi. 5. MV-Atex-2018-92+BV-Atex-2018-13 (2018-2020 yillar) «Yuqori texnik ko‘rsatkichli 60 sm qator oralig‘i uchun to‘rt qatorli yarim tirkamali vertikal shpindelli paxta terish mashinasini ishlab chiqish (bir terim uchun moslashgan)» (Разработка четырехрядной полуприцепной вертикально-шпиндельной хлопкоуборочной машины с повышенными техническими показателями для междурядий 60 см (разовый сбор хлопка)) amaliy loyiha bo‘yicha ishlar olib borildi. Bu loyihada bosh bajaruvchi MChJ "Qishloq xo‘jaligi mashinasozligi konstruktorlik texnologik markazi", hambajaruvchilar esa QXMITI, UzFA M va ISMI, TashDTU, QK Agroxim MChJ va TTSMdir. Laboratoriyamiz tomonidan bajarilayotgan loyihaning nomi «Ko‘saklar ochilishi yuqori bo‘lganda paxtani bir terimda terib olish texnologiyasini va terim apparatini takomillashtirish» (Усовершенствование технологии и уборочного аппарата для разовой уборки хлопка при повышенном раскрытии коробочек хлопчатника). Loyiha qishloq xo‘jaligining dolzarb masalasi − ochilgan paxta hosilini terib olishni qisqa muddatlarda tugallashga, paxtaning yerga to‘kilishini kamaytirishga, ya’ni paxta hosilini terib olishning mexanizatsiyalash darajasini oshirishga yo‘naltirilgan. Takomillashtirilgan paxtani terish texnologiyasini qo‘llash terish davrini 12-15 kunga qisqartirish va dalani hosildan ertaroq bo‘shatib berish imkonini beradi. Mashinaning yillik yuklanishi va ish hajmining oshishi ekspluatatsion sarflarni sezilarli kamaytirish imkonini beradi, bu esa ishlatish sohasida katta iqtisodiy samara beradi. Modernizatsiyalangan vertikal shpindelli paxta terish apparatini ishlab chiqish uning sifat ko‘rsatgichlarini (terim to‘liqligini 2,5-3,0% ga, ish unumini 10-12% ga) va ekspluatatsion-texnologik ko‘rsatgichlarini oshirish imkonini yaratadi.
- Yon darchaning kengligi: 112 mm.
Oldingi shpindelli barabanlardagi paxtani yerga to‘kilishini kamaytiruvchi qurilma paxtani yerga to‘kilishini 1,5-2,0% ga kamaytiradi, bu esa terim to‘liqligini oshiradi. Ish unumdorligini 14% ga oshiradi, harajatlar sarfini 12% ga kamaytiradi, iqtisodiy samaradorligi 95000 so‘m/ga. Ishlab chiqarilayotgan MX-1,8 paxta terish mashinasini jihozlash tavsiya etiladi.
1. Ташболтаев М.Т., Усаров С. А.Н.Михайловский. Пахта далаларини машина теримига тайёрлаш ва теримни сифатли ўтказишга доир тавсиялар. – Тошкент, ТҚХТЗ, 2017. – 60 б. 2. Михайловский А.Н., Усаров С. О работе хлопкоуборочного аппарата с 14-ти шпиндельными барабанами. “Фан-техника, таьлим ва технологиялар: долзарб муаммолар ва ривожланиш тенденциялари” мавзусидаги илмий-техник анжумани материаллари тўплами (2-қисм). –Джизак, 2017. – Б. 207-210. 3. А.Н.Михайловский, С.Усаров. О возможности совершенствования хлопкоуборочных машин. “Фан-техника, таьлим ва технологиялар: долзарб муаммолар” мавзусидаги илмий-техник анжумани материаллари тўплами (2-қисм). – Джизак, 2017. – Б. 203-206. 4. С.Усаров, А.Н.Михайловский. Результаты и направления НИР по совершенствованию хлопкоуборочных машин. “Юқори самарали қишлоқ хўжалик машиналарини яратиш ва улардан фойдаланиш даражасини ошириш” республика илмий-амалий конференцияси илмий мақолалар тўплами. – Гулбаҳор, 2017. – Б. 205-209. 5. С.Усаров, А.Н.Михайловский. Эффективность работы хлопкоуборочного аппарата с гидрокопиром. “Юқори самарали қишлоқ хўжалик машиналарини яратиш ва улардан фойдаланиш даражасини ошириш” республика илмий-амалий конференцияси илмий мақолалар тўплами. – Гулбаҳор, 2017. – Б. 213-217. 6. С.Усаров, А.Н.Михайловский. Тик шпинделли пахта териш аппаратини такомиллаштириш // Агро илм, 2017. – № 3 – Б. 102-103. 7. С.Усаров, А.Н.Михайловский. Тик шпиндели пахта териш аппарати учун пахтани ерга тўкилишини камайтирувчи қурилма // Инновацион ғоялар, технологиялар ва лойиҳалар X Республика ярмаркаси банери. – Тошкент, 2017. 8. С.Усаров, А.Н.Михайловский. Тик шпиндели пахта териш машинаси учун пахтани ерга тўкилишини камайтирувчи қурилма // Инновацион ғоялар, технологиялар ва лойихалар 10 республика ярмаркаси . Иновацион ишланма буклети. –Тошкент, 2017. –5 б. 9. Михайловский А.Н. Усаров С. “Система обмыва и очистки шпинделей вертикально-шпиндельной хлопкоуборочной машины”. Патент № FАР 01175, Бюл. № 3, 31.03.2017 г. 10. А.Н.Михайловский, С.Усаров. Об обеспечении стабильности работы вертикально-шпиндельных хлопкоуборочных машин. «Научно-практические пути повышения экологической устойчивости и социально-экономическое обеспечение сельскохозяйственного производства». Международная научно-практическая конференция, посвящённая году экологии в России. Прикаспийский НИИ аридного земледелия. – Соленое Займище, - 2017, С. 1208-1211. 11. Михайловский А.Н., Усаров С. «О стабильности работы вертикально-шпиндельных хлопкоуборочных машин». Международная научно-практическая конференция «Актуальные вопросы в науке и практике», г. Самара., 2018, С. 60-66. 12. Усаров С., Михайловский А.Н. «Совершенствование технологии машинного сбора урожая хлопчатника». Международная научно-практическая конференция «Перспективы развития науки в современном мире», г. Уфа.,- 2018, С. 48-55. 13. Усаров С., Михайловский А.Н. «О технологиях уборки урожая хлопчатника». Международная научно-практическая конференция. «Итоги и перспективы развития агропромышленного комплекса». Прикаспийский НИИ аридного земледелия. – Соленое Займище, - 2018, С. 667-670. 14. Усаров С., Михайловский А.Н. «Некоторые особенности машинной уборки хлопка». Международная научно-практическая конференция. «Итоги и перспективы развития агропромышленного комплекса». Прикаспийский НИИ аридного земледелия. – Соленое Займище, - 2018, С. 660-666. 15. Михайловский А.Н., Усаров С. «Эффективность работы системы копирования рельефа грядок при уборке урожая хлопка». Международная научно-практическая конференция «Инновации в науке и практике», г. Барнаул, 2018. Часть 1. С. 203-209. 16. Усаров С., Михайловский А.Н. “Некоторые результаты усовершенствования технологии уборки урожая хлопка”. “Замонавий тадқиқотлар, инновациялар, техника ва технологияларнинг долзарб муаммолари ва ривожланиш тенденциялари” мавзусидаги Республика миқиёсидаги илмий-техник анжумани материаллари тўплами. – 2-қисм. Джизак, 2018. – Б. 43-46. 17. Ташболтаев М.Т., Усаров С., Михайловский А.Н. “Хлопкоуборочный аппарат”. Патент № FАР 01350, Бюл. № 1, 2019 г. 18. Усаров С., Михайловский А.Н. «К обоснованию некоторых параметров 4-х рядной хлопкоуборочной машины». Международная научно-практическая конференция «Инновации в науке и практике». – Барнаул. – Часть 1, 21.03.2019. – С. 93-99. 19. Ташболтаев М.Т., Усаров С., Михайловский А.Н. “Бункер хлопкоуборочной машины”. Патент № FАР 01383, Бюл. № 6, 2019 г. 20. Усаров С., Михайловский А.Н. «К вопросу разработки многорядных машин». “Замонавий тадқиқотлар, инновациялар, техника ва технологияларнинг долзарб муаммолари ва ривожланиш тенденциялари” мавзусидаги Республика илмий-техник анжуман. – Джизак, 4-5 апрел 2019. – Б. 313-315. 21. Михайловский А.Н., Усаров С. 14-ти шпиндельный барабан-резерв повышения полноты сбора хлопка. Международная научно-практическая конференция «Перспективы развития науки в современном мире», 05.04.2019, Уфа, – Часть 1. – С. 56-61. 22. Усаров С., Михайловский А.Н. О рядности хлопкоуборочных машин. «Таълим сифатини оширишда инновацион таълим технологияларининг ўрни: муаммо ва ечимлар» мавзусидаги Республика миқиёсидаги илмий-амалий конференция материаллари тўплами. – Наманган, 29-30 март 2019. – Б. 181-183. 23. Усаров С., Михайловский А.Н. К созданию 4-х рядной хлопкоуборочной машины для разового сбора хлопка. Материалы 1-й международной научно-практической конференции «Инновационный потенциал развития науки в современном мире: достижения и инновации», 22.04.2019, Уфа, – С. 34-39. 24. Усаров С., Михайловский А.Н. «Об эффективности различных технологий уборки урожая хлопка». Международная научно-практическая конференция. «Итоги и перспективы развития агропромышленного комплекса». Прикаспийский НИИ аридного земледелия. – Соленое Займище, 2019. – С. 542-545. 25. Усаров С., Михайловский А.Н. «Усовершенствованная технология механизированной уборки урожая хлопка». Международная научно-практическая конференция «Интеграция науки и практики в современном мире», г. Уфа, 16.09.2019. – Часть 1. – С. 130-136. 26. Усаров С., Михайловский А.Н. «Полнота сбора и качество хлопка-сырца» // Международная научно-практическая конференция «Перспективы развития науки в современном мире». – Уфа, 20.03.2020. – С. 18-23. 27. Ташболтаев М., Михайловский А.Н., Усаров С. «Устройство для ввода кустов хлопчатника в вертикально-шпиндельный хлопкоуборочный аппарат» // Патент № 01498 от 29.05.2020 г. 28. Усаров С., Михайловский А.Н. «К созданию 4-х рядной хлопкоуборочной машины» // Международная научно-техническая конференция «Проблемы и перспективы инновационной техники и технологий в аграрно-пищевом секторе». – Ташкент, ТашГТУ 24-25 апреля 2020 – С. 145-146. 29. Ташболтаев М., Михайловский А.Н., Усаров С. «Хлопкоуборочный аппарат» // Заявка на полезную модель № FАР 2020 0106, подана в Агентство по электронной почте (письмо № 01/17 – 104 от 22.05.2020 г.). 30. Усаров С., Михайловский А.Н. «О создании и применении 4-х рядных вертикально-шпиндельных хлопкоуборочных машин» // Международная научно-практическая конференция. «Итоги и перспективы развития агропромышленного комплекса». Прикаспийский НИИ аридного земледелия. – Соленое Займище, 21-22 мая 2020. – С. 681-683. 31. Матчанов Р.Д. и др. «Вертикально-шпиндельный хлопкоуборочный аппарат». Заявка на изобретение № IАР 2020 0254 от 17.06.2020 г. 32. Усаров С., Михайловский А.Н. «Об организации работы хлопкоуборочных машин для разового сбора хлопка» // Республика илмий-амалий конференцияси. «Ресурстежамкор ва фермербоп қишлоқ хужалик машиналарини яратиш ва улардан фойдаланиш самарадорлигини ошириш».НИИМСХ. – Гулбахор, 14-15 август 2020. – С. 242-247. 33. Усаров С., Михайловский А.Н. «Влияние ширины рабочей щели уборочного аппарата на полноту сбора хлопка» // Республика илмий-амалий конференцияси. «Ресурстежамкор ва фермербоп қишлоқ хужалик машиналарини яратиш ва улардан фойдаланиш самарадорлигини ошириш». НИИМСХ. – Гулбахор, 14-15 август 2020. – С. 248-253. 34. Ташболтаев М., Михайловский А.Н., Усаров С. «Хлопкоуборочный аппарат» // Положительное решение по заявке на полезную модель № FАР 2019 0172 от 24.07.2020 г. 35. Усаров С., Михайловский А.Н. «О пневмотранспортной системе хлопкоуборочных машин» // Международная научно-практическая конференция «Цели и пути устойчивого экономического развития». – Уфа, 18.09.2020. – С. 6-10. 36. Ризаев А.А., Усаров С. и др. «Влияние направления вращения шпинделя на кинематику рабочей камеры аппарата» // Проблемы механики. – Ташкент, 2020. – № 1-2. – С. 96-99. 37. Ризаев А.А., Усаров С. и др. «Разработка 4-х рядной хлопкоуборочной машины для разового сбора хлопка» // Международная научно-техническая конференция «Проблемы механики». – Самарканд, 26-27 октябрь 2021.– С. …... 38. Усаров С., Михайловский А.Н. «Технология уборки хлопка-сырца вертикально-шпиндельной хлопкоуборочной машиной» // «Машиносозликда инновациялар, энергиятежамкор технологиялар ва ресурслардан фойдаланиш самарадорлигини ошириш» мавзусидаги Халқаро илмий-амалий конференция материаллари тўплами. – Наманган, 28-29 май 2021. – Б. ......... 39. Усаров С., Михайловский А.Н. «Хлопкоуборочный аппарат» // Заявка НИИМСХ на полезную модель от 20.11.2021 г.
Paxta terishni mexanizatsiyalash bo‘limining olimlar jamoasi, 1978 y.
Laboratoriya xodimlari 2006 y.
Hozirgi kunda laboratoriya ilmiy-tadqiqot ishlarini “BMKB-Agromash” AJ, “Yangiyo‘l-Agromash” MChJ, Qishloq xo‘jalik texnikalari va texnologiyalarini sertifikatsiyalash va sinash Davlat markazi (TTSM), “QXMKTM” MChJ, TGTU huzuridagi tarmoq mashinasozligi problemalari ilmiy-tadqiqot markazi (NISPOM pri GTU), O‘zR FA MISMI bilan hamqorlikda olib bormoqda.
Laboratoriyada o‘tkaziladigan kelgusidagi ishlar tik shpindelli paxta terish mashinasining ish sifatini oshirish, ularning ish unumdorligini ko‘paytirish bilan bog‘liq vazifalarni yechishga hamda paxtani kam nobud bo‘lishini va moddiy mablag‘larni kam sarf qilishni ta’minlaydigan istiqbolli texnologiyalarni ishlab chiqishga yo‘naltiriladi. O‘zgartirilgan sana: 07.01.2022 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||